Tun hnuah tam kan tum thar a. India ram mihring tam dan ngaihtuahin Mizoram mihring tlem bikzia te, a hnam anga khawvel puma kan la tlemzia te ngaihtuah chuan a awm viau mai; fa neih tam thlengin kan inzirtir a, thil tih awm tak pawh a ni e. Tam ringawt hi a \ha ber ang em?
Thawktu tur tam: Mihring kan tam chuan hnathawk thei, thawh tur duh kan tam dawn a, kan indaih chuan inrawih man (labour cost) pawh a hniam nghal ang.
Hmasawnna ruhrel din a tiawlsam: Hnathawk tur an tam chuan a rualin hmasawnna ruhrel din hna (infrastructural projects) chi hrang hrang a thawh theih.
Chhiah a tipung: Mihring an tam chuan sum la lut hnem an pung a, sum lakluh mila chhiah lak, sorkar sum bawma lut tur a tam phah.
Mi pakhat lak luh tlem: Thawktu tur an indaih rualin a thawh tur lamin a daih lo ve thung a. Hlawh phut san theih a nih loh avangin chawh ruala mi pakhat lak luh (per capita income) a tlem.
Retheihna: Retheihna tihpunna awlsam ber chu tam a ni. Vai rama kutdawh tam dan atang te hian a chiang reng mai. An BPL leh kan BPL (ziah luh)-te sorkar tehfung atang chuan kan inthlau ve khawp ang. Khawsak harsa zawkte pawh YMA branch leh kohhran khat chhunga mite chu kan la indawm kang thei deuh zel a. TV programme pakhat Samari Mitha hmang chauh pawhin kan la intanpui hnem thei viau mai.
Sorkar hmalaknain a huapzo har: Mihring tamna hmunah chuan sorkar hmalakna reng rengin a daih har bik. MLA fund leh MP fund (MPLADS) ang chite pawh hian mihring tamna bialah chuan a a daihzai mawh khawp ang.
Sorkar leiba a titam: Rethei an tam chuan a thlawna sem, tumsak leh man man zawka sem chhuah tur subsidy thil a ngai hnem a, chu chuan sorkar leiba a titam.
Faina leh hriselna a tihniam: Mihring an tam chuan natna inkai darh te a lo awlsam bik a. Chu chuan hriselna lam a hnuk hniam a, faina lamah pawh an hniam nge nge.
Fa neih tam kan inzirtir mek lai leh tam kan tum mek lai hian kan ramin thar chhuah, deh chhuah, siam chhuah leh leilung hausakna tih tham kan nei em tih te ngaihtuah hmasa ila. Income Tax te phei chu kan pek ve loh avangin kan tam vang ngawt chuan lak luh zat mila sorkara chhiah chhun luh pung tur a awm ve thei dawn bawk si lo. Khawvel hmun dangah pawh ram lian lem lo, mihring tlemna ni bawk siah pawh ei leh bar lama an intodelh phawt chuan an inchim ral mai bik lo a. Ramin hma a sawn hmasak phawt chuan mihring tlemna, Singapore-ah te pawh thawktu indaih lohna avangin kan Mizo nula eng emaw zat tiamin thawktu an inchah lut mek reng zawk a nih hi. Israel ram te reuh te pawh thiamna (technology) leh economy-ah a san phawt chuan an chim ral mai bik lo a. Ram ropui America te phei chuan an rama pemlut apiangte chu a khua leh tui tha-ah a chhuah thei deuh zel zawk a ni.
Tam thatna nia sawi thin thil thenkhatte chu:
Hralhna tur tam, leitu tur tam bawk: Mihring kan tam miau chuan kan thil siam chhuah leh thar chhuahte hralhna tur (consumer market) pawh a tam nge nge. Economies of scale a awm dawn tihna a ni ber. Kan sum hman (consumer spending) pawh a sang zawk hle ang.Thawktu tur tam: Mihring kan tam chuan hnathawk thei, thawh tur duh kan tam dawn a, kan indaih chuan inrawih man (labour cost) pawh a hniam nghal ang.
Hmasawnna ruhrel din a tiawlsam: Hnathawk tur an tam chuan a rualin hmasawnna ruhrel din hna (infrastructural projects) chi hrang hrang a thawh theih.
Chhiah a tipung: Mihring an tam chuan sum la lut hnem an pung a, sum lakluh mila chhiah lak, sorkar sum bawma lut tur a tam phah.
Tam that lohna ve thung
Tam a that loh chuan tlem a tha zawk tihna tluk a ni. Tam that lohna nia sawi thinte sawi dawn chuan tlem thatna pawh sawi tel a ngai a. Chu’ngte chu:Mi pakhat lak luh tlem: Thawktu tur an indaih rualin a thawh tur lamin a daih lo ve thung a. Hlawh phut san theih a nih loh avangin chawh ruala mi pakhat lak luh (per capita income) a tlem.
Retheihna: Retheihna tihpunna awlsam ber chu tam a ni. Vai rama kutdawh tam dan atang te hian a chiang reng mai. An BPL leh kan BPL (ziah luh)-te sorkar tehfung atang chuan kan inthlau ve khawp ang. Khawsak harsa zawkte pawh YMA branch leh kohhran khat chhunga mite chu kan la indawm kang thei deuh zel a. TV programme pakhat Samari Mitha hmang chauh pawhin kan la intanpui hnem thei viau mai.
Sorkar hmalaknain a huapzo har: Mihring tamna hmunah chuan sorkar hmalakna reng rengin a daih har bik. MLA fund leh MP fund (MPLADS) ang chite pawh hian mihring tamna bialah chuan a a daihzai mawh khawp ang.
Sorkar leiba a titam: Rethei an tam chuan a thlawna sem, tumsak leh man man zawka sem chhuah tur subsidy thil a ngai hnem a, chu chuan sorkar leiba a titam.
Faina leh hriselna a tihniam: Mihring an tam chuan natna inkai darh te a lo awlsam bik a. Chu chuan hriselna lam a hnuk hniam a, faina lamah pawh an hniam nge nge.
Fa neih tam kan inzirtir mek lai leh tam kan tum mek lai hian kan ramin thar chhuah, deh chhuah, siam chhuah leh leilung hausakna tih tham kan nei em tih te ngaihtuah hmasa ila. Income Tax te phei chu kan pek ve loh avangin kan tam vang ngawt chuan lak luh zat mila sorkara chhiah chhun luh pung tur a awm ve thei dawn bawk si lo. Khawvel hmun dangah pawh ram lian lem lo, mihring tlemna ni bawk siah pawh ei leh bar lama an intodelh phawt chuan an inchim ral mai bik lo a. Ramin hma a sawn hmasak phawt chuan mihring tlemna, Singapore-ah te pawh thawktu indaih lohna avangin kan Mizo nula eng emaw zat tiamin thawktu an inchah lut mek reng zawk a nih hi. Israel ram te reuh te pawh thiamna (technology) leh economy-ah a san phawt chuan an chim ral mai bik lo a. Ram ropui America te phei chuan an rama pemlut apiangte chu a khua leh tui tha-ah a chhuah thei deuh zel zawk a ni.
