Mihring hi Pathian thil siam zinga mahni mamawh bakah, châk zâwng zawng kual nasa ber, hnianghnar ber leh khawvel leilung hausakna (resource) chên nasa bertu kan ni a. He khawvel mihring 7+ billion-te zinga mi ṭhenkhat chu neih chuangliam piah lama châk zâwng zawnga khawvel khawi hmun pawh fang kual thei an nih laiin, mi dang tam tak chu mahni khamkhawp chu sawi loh, taksain protein minimum-a a mamawh tur tak ngial pawh hmu pha lo kan ni thung. Heng kan mamawh leh châk zawng kan zawnna lamah hian thing leh mau, ramngaw ṭha te kan ṭhiat darh a, ramsa zingah ei duh loh pawh kan neih tak tak loh avângin an awmna kan sawn, kan khawi, kan vulh, kan veh thul. Chutiangah chuan natna hrik, ran leh ran inkar chauha kai chhawn theih tura kan ngaihte khan an awmna (host) chu thlâkin mihringah an rawn insawn ta ṭhin a ni. Hrilêng kan lo hriat tawhho - Ebola, bird flu, MERS, SARS, Zika virus, Nipah virus leh a dangte pawh hi ran aṭanga mihringin kan kai vek an ni.
Environment/ecology kan tihchhiat vânga he khawvela Pathian thil siam hrang hrangte zinga thil in-balance loh phah ta lutuk chu khuanu (nature) hian siam ṭhat a, ngaiawhtîr (restore) a tumna atân pathogen (virus etc.)-te hi hmanrua-ah a hmang ṭhin dawn a nih hmel. Bible-a hrilêng chungchâng tarlante nen pawh hian a inmil hmel fû mai.
Tunah pawh novel coronavirus leh a natna COVID-19 vângin khawvel a buai a. Hetiang taka khawvel a changkan tawh hnu leh mihringin thiamna leh theihna te kan nei tawh chung hian khawvel pum chawkbuai mêktu hi ralthuam changkâng lam pawh a ni lo, nature aṭang thoa chhuak, mit lâwng pawha hmuh theih loh natna hrik têtaktê a ni lawi si tlat.
Khawvel mihring zatve dâwn chu tûnah hian kan inkharkhip mek a. Thil siam chhuah a tâwp, hman chhuahna a tlem phah, kan chawl ṭhuâp. Hei vang hian inkharkhip khawpuite chu an boruak thianghlim ber lai a ni chho ṭan mêk. Nungchâ leh chunglêng savâ te pawh mihring laka inventhâwn ngai lovin an lêng ve thei ṭan ta, an ti.
Hei erawh hi hria ila. Tuna hripui lêng mêk hi khuanu warning a ni tih nachâng kan hriat loh a, a rêm hunah pawh kan environment ngaihtuah tel nachâng hre lo bawka he khawvel hian hna kan chhunzawm leh tho a nih vaih chuan tun aia hri hlauhawm zâwk tâwn darh tur hi ramngaw chhungah hian an la inphûm ru ṭûn lo ang tih a sawi theih miah loh a nia. Nature bawk hi bio-terrorist tawrawt ber a ni (thei) tih hi hre reng ila. Ram hruaitu ṭhenkhatin an economy ṭhang muang (slowdown) tur pumpelh nana an upate chân ṭhen zawk mai pawh pawi an lo ti lo a nih hlauh phei chuan boruak thianghlim (clean air) te hian chance eng tin nge a neih theih tak ang le?
