Thursday, May 14, 2020

COVID-19: Tangkhangte Mahni Ram Ngeiah Thlamuang Takin Lo Haw Se


COVID-19 hripui lêng buaina vangin ram hrang hrangin mahni khua leh tuite ngaihsakin, ram dang aṭanga hruai haw theih dan tur te an ngaihtuah a. India khua leh tui, ram dang aṭanga hruai haw duh sorkara inziak lût pawh mi nuai hnih dâwn an tling tawh a. Heta ṭang hian mi 6,000 chuangte chu hruai haw tawh niin, Vande Bharat Mission tia vuah, he inhruai haw runpui thawhhnihna kalpui leh turah pawh mi singthum chuang hruai haw tum a ni. Chutiang bawkin state-te pawhin an ngaihtuah ṭheuh a. Mizoram sorkar pawhin mi 8,000 chuang hruai haw tur neiin, a hmaa hmarchhak state aṭanga a lo hruai haw tawhte nen phei chuan mi sing chuang chu an tling ngei ang. A lawmawm tak zet.

Kan state kan pachhiat avang leh ram chhûnga hna awmin min daih sên vek loh avângin, hun eng emaw ti aṭang tawh khan kan ram hruaitute chuan ram pâwna hnathawh hreh lo tur leh hna zawng tûrin kan ṭhalaite an fuih chamchî a. Tichuan, a remchang leh an thawh theih tâwk awm ang ang, a ṭhente phei chu human trafficking tawh theihna tur ang chi ni hial tur te, chhûngte kalsanin ram pâwnah an han thawk ta sang sang a. An fakawm tak zet. A tam zawk thawh theih chu hospitality industry hnuaia hna chi hrang hrang awmte an ni deuh ber ang a. An zîngah hian hmeichhia an tam zawk mai thei. Tuna hruai hawn ngai ta zingah pawh hian ram pâwna hnathawka awm hi an ṭhahnem viauin a rinawm.

Ram hruaitute'n ram pawna hnathawka awm hreh loh tûrin ṭhalaite an fuih nasa bawk a. Hêng ṭhalaite hian tun hripui lêng vanga hetia hnathawk zawm thei lo dinhmuna awm a, harsatna an han tawh  tâkah chuan a hruai haw lam hi chu sorkar mawhphurhna a ni lehzual niin a lang.

Hripui lêng harsatna avâng hian ram pawn khawpui hrang hranga Mizo welfare pâwlte pawh an buai hle tih a hriat a. An fakawm tak zet. Ni danga an pâwla tel ngai meuh lote chênin buaipui an lo ngai ta a. Hun harsat lai tâka mi dangte ṭanpui hi an ṭangkaina tak zawk a ni pawhin a hriat.

He hripui hlauhawm theih dan leh inkai darh a awlsam theih dan tihte hi chu kan hre tlâng vek tawhin a hriat a. Fimkhur tura inchah nawn reng pawh kan ngai. A ṭul chin baka lo pawngpaw hlauh vak te, insawiṭhaih chiam te erawh ti lo ta ila. Min thlamuantu tur zâwk, ram hruaitute kâ aṭang phei chuan insawiṭhaihna ang chi phei chu a ri chhuak tur a ni lo hrim hrim.

Ministry of External Affairs leh Civil Aviation lamin ram dang aṭanga India khua leh tuite an hruai hawna-ah pawh hian, airport-a security leh medical thil hrang hrang leh quarantine zui tur an nih chungchângah te hruai haw turte'n an zawm ngai tur an tichhuak ṭhin a. An thil paltlang ngai tur chungchânga thuchhuah an siam reng rengin insawi ṭhaihna leh hruai haw turte tan ṭihbaiawm leh huphurhawm tur zawng ang chi hriat tur a awm ngai lo. 

Lo hawte'n airport-an lo thlen hunah social distancing an zawm ṭha em tih lo endiktu tur te, an hriselna dinhmun lo endiksak tûrin medical mi leh sate pawh indah vek a ni a. Ni danga an zin ṭum aiin paltlang ngai a tam hle. Hêng zawng zawngah hian sorkar thuchhuah reng rengah an lo enthla dawn che u, an lo check dawn che u, tih a ni ngai lo. Nangmahni lo dawngsawnga lo ṭanpui (assist)-tu tur indah a ni ang, tih a ni zel zawk.

Kan state sorkar pawhin hruai hawnte lo dawnsawn dan turah him theihna tur (safety measures) lam pawh a theih ang tawka ṭhain a duang ngei ang a, anni pawhin ṭha takin an zawmsak ngei turah ngai ta bawk ila. Chuvangin, tuna kan Mizopui lo hawng chho turte mipuiin kan lo hmachhawn (approach) dânah pawh hian anmahni lo hlau leh lo huhphurh ang zawnga ṭawngka chhuak awm mai lovin, mahni ram ngeiah hian thlamuang takin lo haw zawk se. Heng kan Mizopui mangangte hian mahni ram, mahni veng, mahni in loah khawiah nge, risk awm chung chung hian, hawna tur an neih chuan ang le?

American President hlui George W Bush pawh khan tun thla tir lam khan hripui lêng chungchanga an ram mipuite hnena thuchhuah a siamah, mi dangte hriatthiamna (empathy) leh lainatna (compassion) nen hripui hi do tûrin an ram mipuite chu a chah a ni.

COVID-19: Tangkhangte Mahni Ram Ngeiah Thlamuang Takin Lo Haw Se

COVID-19 hripui lêng buaina vangin ram hrang hrangin mahni khua leh tuite ngaihsakin, ram dang aṭanga hruai haw theih dan tur te an ng...